AİLE SAĞLIĞI MERKEZLERİNDE GÖREVLİ PERSONEL İÇİN BİLGİ NOTU VE HUKUKİ YORUM

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 33. Maddesi uyarınca “Kadrosuz memur çalıştırılamaz.” Devlet memurları kadro karşılığı istihdam edilebilirler. Her memurun kendisine tahsisli bir kadrosu vardır. Memur atandığı yere kadrosu ile atanır ve yer değiştirme ile birlikte kadrosu da memurla birlikte atandığı yere gider. Atama kararnamelerinde o nedenle “kadrosu ile birlikte atanmıştır.” İbaresi yer alır.

Sağlık Bakanlığının hazırladığı “Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliği”, 25 Mayıs 2010 tarihli, 27591 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe girmiştir.

Anılan Yönetmeliğin “Göreve başlayış ve ayrılış” başlıklı 12. Maddesi uyarınca:

Aile hekimi veya aile sağlığı elemanı sözleşmesi imzalayan kamu görevlilerinin aile hekimliği ile imzaladıkları sözleşmenin herhangi bir şekilde sona ermesi halinde; kamu görevlisi aile hekimliği ile sözleşme imzalamadan önce:

1)  Sözleşmeli personel olarak çalışıyor idiyse eski görev yerinde bir pozisyona dönecektir. Sözleşmeli personel için kadro söz konusu değildir.

2)  Kadrolu memur idiyse, kadro ve PDC fazlalığına bakılmaksızın ücretsiz izinli olarak ayrıldığı eski görevine geri dönecektir. Ancak memurun kadrosunun bulunduğu birimin aile hekimliği uygulaması nedeniyle kaldırılması halinde bu birimin aktarıldığı toplum sağlığı merkezine atanacaktır. Böylece memuriyet görevine geri dönen memur, memuriyet görevine yeniden başladığından itibaren 30 gün (1 ay değil) içinde kendisi ister ve müdürlük de uygun görürse aynı il içinde ihtiyaç duyulan bir kadroya yer değiştirme suretiyle atanabilecektir.

Bu Yönetmelik yürürlükte iken Sağlık Bakanlığı tarafından 25 Haziran 2010 tarihinde “Sağlık Bakanlığı Taşra Teşkilatı Yatak Ve Kadro Standartları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” yayımlanmış ve yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.

“Sağlık Bakanlığı Taşra Teşkilatı Yatak Ve Kadro Standartları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” in “Aile hekimi veya aile sağlığı elemanı olarak sözleşme imzalayanların kadroları” başlıklı 19. Maddesinin C bendinde Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliği’nin 12. Maddesi ile çelişik olarak:

“Aile Hekimi veya Aile Sağlığı Elemanı olarak sözleşme imzalayan personelin kadroları sözleşme imzaladıkları Aile Hekimliği Biriminin bulunduğu Aile Sağlığı Merkezine aktarılır.” Hükmü yer almıştır.

“Aile Hekimliğinin Pilot Uygulandığı İllerde Toplum Sağlığı Merkezleri Kurulması Ve Çalıştırılmasına Dair Yönerge”nin Geçici 1. Maddesinde ise:

“(1) Aile hekimliği uygulamasına geçen illerdeki sağlık evi, ana çocuk sağlığı ve aile planlaması merkezleri, dispanserler ve diğer benzer birinci basamak sağlık kurum ve kuruluşları ile birimleriyle halk sağlığı laboratuvarları personeliyle birlikte toplum sağlığı merkezlerine bağlı birer birim olarak çalışırlar. Kapatılan sağlık birimlerinin kadroları, faaliyet alanındaki toplum sağlığı merkezinin kadrosuna aktarılır. Bu kadroların ilave edilmesiyle toplum sağlığı merkezlerinin standart kadrolarının aşılması halinde standart fazlası personel Sağlık Bakanlığı Atama Ve Nakil Yönetmeliği hükümlerine göre diğer sağlık kurum ve kuruluşlarına atanır.”

Hükmü yer almaktadır.

Birbirleriyle çatışan hükümler taşıyan bu yönetmelik ve yönergelerle Sağlık Bakanlığı tarafından tam bir kargaşa ortamı yaratılmış bulunmaktadır.

Aile hekimi veya aile sağlığı elemanı olarak sözleşme imzalayan tabip ve tabip dışı personelin Sağlık Kurum ve Kuruluşlarındaki kadrolar henüz Aile Sağlığı Merkezlerine aktarılmamış olmakla birlikte  “Sağlık Bakanlığı Taşra Teşkilatı Yatak Ve Kadro Standartları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik”in 19/C maddesi gereğince en kısa zamanda bu kadroların aktarımı yapılacaktır.

Kadro aktarımı yapılmadan önce aile hekimliği sözleşmelerini feshederek eski görevlerine dönen personel bakımından ciddi bir sorun yaşanmayacaktır. Zira bu personel “Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliği”nin 12/2 maddesi gereği kadro veya PDC fazlalığına bakılmaksızın eski kadrosu ile ilişkilendirilmiş olacaktır. Bu durumda ücretsiz izinli olarak aile hekimliğine giden personelin geri gelmesi ile birlikte kadro veya PDC fazlalığı oluşursa Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği hükümlerine göre fazla olarak belirlenecek olan personel başka yerlere atanacaktır.  

Asıl sorun kadroların aktarılmasından sonra yaşanacaktır. Zira Aile Sağlığı Merkezlerine aktarılacak olan kadrolar artık şahsa bağlı kadro değil, serbest kadro halinde olacak ve o kadrolar sözleşme yapılabilecek sayıları ifade edecektir. Muhtemelen bir süre sonra bu kadrolar iptal edilerek sözleşmeli personel sisteminin gereği olarak pozisyon’a dönüştürülecektir.

Kadroların aktarılmasından sonra, sözleşmesi sona eren aile hekimi veya aile sağlığı elemanının şahsına bağlı kadrosu artık aile sağlığı merkezinde olacağından “Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliği”nin 12/2 maddesi uyarınca ücretsiz izinli olarak ayrıldığı görevine geri dönmesi yalnızca memuriyet görevine yeniden başlamasını sağlayacaktır. 657 sayılı DMK’nun 33. Maddesi uyarınca kadrosuz memur çalıştırılması olanaklı olmadığından bu durumda aile hekimliğinden geri gelen, ancak kadrosu bulunmayan personele yeni bir kadro tahsis edilmesi gerekecektir. Bu durumda da çalışmakta olduğu yerde kadro veya PDC fazlalığı oluşması halinde Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’ne göre saptanacak Kadro ve PDC fazlası personelin başka yerlere atanması gerekecektir.

Birinci basamak sağlık kurumlarında çalışırken aile hekimliğine geçen personelin geri dönüşlerinde atamaları “Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliği”nin 12/2. Maddesi gereği TSM’ye yapılacak, TSM’de görevine başlamasından itibaren 30 gün içinde kendisi talep eder ve müdürlük de uygun görürse bir defaya mahsus olmak üzere il içinde ihtiyaç duyulan başka bir kadroya yer değiştirme suretiyle atanabilecektir.

Aile Hekimliğinin Pilot Uygulandığı İllerde Toplum Sağlığı Merkezleri Kurulması Ve Çalıştırılmasına Dair Yönerge”nin Geçici 1. Maddesi gereğince ise, geri dönen personelin gelişi ile birlikte TSM’lerde standart kadronun aşılması halinde kadro fazlası olarak belirlenen personel Sağlık Bakanlığı Atama Ve Nakil Yönetmeliği hükümlerine göre diğer sağlık kurum ve kuruluşlarına isteğine bakılmaksızın atanacaktır.   

Bu uygulamalar sağlıkta özelleştirmenin son hazırlıklarıdır. Aynı uygulamalar evvelce özelleştirilen tüm kamu kurum ve kuruluşlarında da yapılmıştır.

Bu koşullar altında yalnızca sağlık emekçileri değil, sağlık hizmeti alacak olanların tümü birden örgütlenip bu saldırıyı durdurmak için çaba harcamalıdır.

Ancak ilk etapta kadroların devri ile en büyük mağduriyeti yaşayacak olan aile hekimleri ve aile sağlığı elemanları henüz kadrolar ASM’lere devredilmeden sözleşmelerini feshederek eski görevlerine dönerlerse geçici olarak da olsa mağduriyetlerini önleyebilirler.

Ne var ki Kamu Hastane Birlikleri Yasası ve Devlet Memurları Yasası değişiklikleri yasalaşır ve yürürlüğe girerse artık kamu hizmetinden ve güvenceli çalışmadan söz edebilmek zaten mümkün olamayacak.

ses izmir şubesi