11 Şubat 2010

            BASINA ve KAMUOYUNA;

Madde kullanım sorunu olan çocuk ve ergenler, kendilerine, ailelerine ve çevrelerine zarar verdiklerinde sürekli gündeme gelirken bugün ise; İzmir’de madde kullanım sorunu olan Çocuk ve Ergenlere eğitim, araştırma, poliklinik ve yataklı tedavi hizmeti veren merkezin (EGEBAM), 1 Ocak 2010 tarihinde itibaren Yataklı Tedavi Hizmeti verememesinden dolayı gündeme gelmektedir.

Sağlıkta Dönüşüm ve kurumlararası ilgisizlik, T.C. Ege Üniversitesi Çocuk Ergen Alkol, Madde Bağımlılığı ve Uygulama Merkezi’ni (EGEBAM) vurdu.

            Türkiye’de 3 merkezden biri olan Çocuk ve Ergenlerde madde bağımlılığı araştırma ve uygulama merkezi (EGEBAM) 1 Ocak 2010 tarihinden itibaren taşeron şirkette görev yapan güvenlik ve temizlik personellerinin ücretleri yatırılmadığından dolayı, yataklı tedavi hizmeti verilememektedir.

            Dünyada ve ülkemizde halen etkisini sürdürmekte olan kriz, yoksullaşma ve işsizleşmenin en önemli nedenlerinden biridir. Yoksulluk, işsizlik, güvencesiz çalışma, alkol ve madde kullanımını da içeren birçok psikiyatrik hastalıkla doğrudan ilişkilidir.

            Ülkemizde yapılan araştırmalarda gençler arasında alkol ve madde kullanımının azımsanmayacak oranlarda olduğu görülmüştür.(2004 yılında İzmir de 10.sınıf öğrencileri arasında yapılan alkol ve madde kullanımı çalışmasında öğrencilerin %56.8’i yaşamlarında en az bir kez alkol, %4.2 si esrar ve %3.6’sı uçucu madde kullandığını belirtmişlerdir.)

            Bu nedenle alkol ve madde kullanımı ile ilgili koruyucu önlemler alınması ve alkol ve madde kullanım sorunları olan genç ve erişkin bireyler yataklı ve poliklinik hizmetlerinin ulaştırılması toplum sağlığı açısından oldukça önemlidir.

            Sağlıkta dönüşümün en önemli özelliği, sağlık çalışanlarını işgüvencesiz, sözleşmeli, taşeron çalıştırma ve sağlık  “işletmelerine” para kazandırmadır. 

            Sağlık “işletmesine” yeterli maddi kazanç elde edemezseniz sağlık hizmeti veremez duruma getirilirsiniz. “Herkese Hakkaniyete uygun, ulaşılabilir, insan odaklı sağlık söylemleri” işletme defterinde kar-zarar, gelir-gider, kazanç yazınca hemen buharlaşabiliyor.

Bugün, madde kullanım sorunu olan çocuk ve ergenlere eğitim, araştırma, tedavi hizmetleri sunan EGEBAM, “işletmeye” kazanç getiren bir kurum olsaydı bu sorun yaşanırmıydı? EGEBAM’ın  kuruluşun da rol alan kurum yetkilileri sessiz kalırmıydı? Tabi ki hayır.

            Yeti yitimi; kişinin kendisinden beklenen iş, okul, ev toplumsal roller ve kendine bakabilme işlevlerini giderek yitirip üretici niteliği ve sosyalliğini kaybetmesi ve görevlerini aksatması anlamına gelir. DSÖ‘nün bir araştırmasına göre yeti yitimine yol açan 10 hastalıktan 5’ini ruhsal hastalıklar (depresyon, alkol kullanımı, Bipolar Bozukluk, Şizofreni ve Obsesif Kompulsif Bozukluk) oluşturmaktadır.

            Ruh sağlığı sorunlarının bu seyri nedeniyle özel sağlık sigortaları bu tür rahatsızlıkları sigorta kapsamında değerlendirmemektedir. Bunun yanı sıra özel hastanelerde ruh sağlığı uzmanı bulundurma zorunluluğu yoktur. Ayrıca özel hastaneler karlılıkları olumsuz yönde etkilenmesin diye ruh sağlığı hastalıları için psikiyatri yatağı genellikle ayırmamaktadırlar.

Dünya Sağlık Örgütünün 2005 yılında yayınladığı Ruh Sağlığı Atlasının verilerine göre Türkiye’de 100.000 kişiye düşen Psikiyatri Yatak sayısı 13’dür. Avrupa ülkelerindeki psikiyatri yatak sayısı ortalaması Türkiye’nin beş katıdır. Çocuk ve Ergen Psikiyatrik yatak sayısı ülkemizde çok daha azdır.

            Ülkemizde koruyucu ruh sağlığı ve tedavi hizmetlerinin yetersizliği söz konusudur. Yaklaşık olarak her dört kişiden birinin ruhsal sorunlar nedeni ile tedavi kumlarına başvurdukları ancak bu kişilerin yeterli tedavi hizmeti alamadıkları bildirilmektedir.

            Ülkemizde madde kullanım bozukluğu giderek daha büyük bir sorun haline gelmektedir. Bu sorun özellikle ergenlik dönemi için daha büyük bir tehdittir.  Bu yaş dönemi (13 – 18) madde kullanımı için bir risk olmakla beraber, uygun tedavi seçenekleri ve etkin klinik uygulamalarla tedavi başarısı daha da yüksektir. Bu nedenle ergen madde kullanmalarının hızlı, doğru ve uygun şekilde tedavi edilmesi gerekir.

Alkol ve Madde kullanım sorunu olan yataklı tedavi hizmetlerine gereksinimi bulunan  çocuk ve ergenlerin mağdur edilmemesi için EGEBAM’ın kuruluşunda yer alan ve işbirliği içindeki kurumlar, başta İzmir Valiliği, İl Sağlık Müdürlüğü, Ege Üniversitesi Rektörlüğü SHÇEK il Müdürlüğü, Büyükşehir Belediye Başkanlığı olmak üzere tüm kurumlar acilen bir araya gelerek sorunun çözülmesi ve yataklı tedavi hizmetinin yeniden verilebilmesi için gerekeni yapmalıdırlar.

Sosyal devletin bir gereği olarak yurttaşlarının sağlık ve temel ihtiyaçlarının karşılanması sıklıkla tanımlandığı gibi bir sadaka ve lütuf değildir. Devletin yapması gereken ödevidir.

            Yataklı tedaviye gereksinimi bulunan, madde kullanım sorunu olan çocuk ve ergenlerin, yataklı tedavi hizmeti alamadığından, gerek kendilerine, gerek ailelerine ve gerekse çevresine vereceği zararın sorumluluğu görevini yerine getiremeyen yetkililerin tümü olacaktır

                                                                                              SES İZMİR ŞUBESİ